Khí hậu
Tỉnh Hậu Giang nằm trong vòng đai nội chí tuyến Bắc bán cầu,  gần xích đạo;  có khí hậu nhiệt đới gió mùa,  chia thành hai mùa rõ  rệt. Mùa mưa có gió Tây Nam từ tháng 5 đến tháng 11,  mùa khô có gió Đông Bắc từ tháng 12 đến tháng 4 hàng năm.
Nhiệt độ trung bình là 270C không có sự trên lệch quá lớn qua các năm. Tháng có nhiệt độ cao nhất   (350C)   là tháng 4 và thấp nhất vào tháng 12   (20, 30C)  .
Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11 hàng năm,  chiếm từ 92 - 97% lượng mưa cả năm. Lượng mưa ở Hậu Giang thuộc loại trung bình,  khoảng 1800 mm/năm,  lượng mưa cao nhất vào khoảng tháng 9   (250, 1mm)  .
Độ ẩm tương đối trung bình trong năm phân hoá theo mùa một cách rõ  rệt,  chênh lệch độ ẩm trung bình giữa tháng ẩm nhất và tháng ít ẩm nhất khoảng 11%. Độ ẩm trung bình thấp nhất vào khoảng tháng 3 và 4   (77%)   và giá trị độ ẩm trung bình trong năm là 82%.

Thuỷ văn
Tỉnh Hậu Giang có một hệ thống sông ngòi kênh rạch chằng chịt với tổng chiều dài khoảng 2.300km. Mật độ sông rạch khá lớn 1, 5km/km,  vùng ven sông Hậu thuộc huyện Châu Thành lên đến 2km/km.
Do điều kiện địa lý của vùng,  chế độ thuỷ văn của tỉnh Hậu Giang vừa chịu ảnh hưởng của chế độ nguồn nước sông Hậu,  vừa chịu ảnh hưởng chế độ triều biển Đông,  biển Tây và chế độ mưa nội tỉnh.

Địa chất –  khoáng sản
Tỉnh Hậu Giang nằm ở trung tâm DBSCL,  cho nên lịch sử địa chất của tỉnh cũng mang tích chất chung của lịch sử địa chất DBSCL. Qua các kết quả nghiên cứu cho thấy Hậu Giang nằm trong vùng trũng DBSCL,  chung quanh là các khối nâng Hòn Khoai ở vịnh Thái Lan,  Hà Tiên,  Châu Đốc,  Sài Gòn. Cấu tạo của vùng có thể chia thành hai vùng cấu trúc rõ  rệt:
a. Tầng cấu trúc dưới gồm:
Nền đá cổ cấu tạo bằng đá Granit và các đá kết tinh khác,  bên trên là đá cứng cấu tạo bằng đá trầm tích biển hoặc lục địa   (sa thạch - diệp thạch - đá vôi...)   và các loại đá mắcma xâm nhập hoặc phun trào. Tỉnh Hậu Giang nằm trong vùng thuộc cấu trúc nâng tương đối từ hữu ngạn sông Hậu đến vịnh Thái Lan,  bề mặt mỏng hơi dốc về phía biển.
b. Tầng cấu trúc bên trên:
Cùng với sự thay đổi cấu trúc địa chất,  sự lún chìm từ từ của vùng trũng nam bộ tạo điều kiện hình thành các hệ trầm tích với cấu tạo chủ yếu là thành phần khô hạt 65 - 75% cát,  hơn 5% sạn,  sỏi tròn cạnh và phần còn lại là đất sét ít dẻo,  thường có màu xám,  vàng nhạt của môi trường lục địa.
Đầu thế kỷ đệ tứ,  phần phía Nam nước ta bị chìm xuống,  do đó phù sa sông MeKong trải rộng trên vùng thấp này. Một phần phù sa tiến dần ra biển,  một phần phù sa trải rộng ra trên đồng lụt này giúp nâng cao mặt đất của tỉnh. Phù sa mới được tìm thấy trên toàn bộ bề mặt của tỉnh,  chúng nằm ở độ sâu từ 0 - 5 mét. Lớp phù sa mới có bề dày tăng dần theo chiều Bắc - Nam từ đất liền ra biển. Qua phân tích cho thấy phù sa mới chứa khoảng 46% cát. Nhưng phần lớn cát này không làm thành lớp và bị sét,  thịt ngăn chặn.
Tóm lại các loại đất thuộc trầm tích trong tỉnh Hậu Giang đã tạo nên một tầng đất yếu phủ ngay trên bề mặt dày từ 20 - 30m tuỳ nơi,  phần lớn chứa chất hữu cơ có độ ẩm tự nhiên cao hơn giới hạn chảy và các chỉ tiêu cơ học đều có giá trị thấp.
c. Khoáng sản và vật liệu xây dựng:
Hậu Giang là một vùng đồng bằng trẻ,  khoáng sản tương đối hạn chế: chỉ có sét làm gạch ngói,  sét dẻo,  một ít than bùn và cát sông dùng để đổ nền.

Rừng
Tỉnh Hậu Giang có diện tích rừng và đất lâm nghiệp 5.003, 58 ha,  trong đó diện tích có rừng 2510, 44 ha   (rừng đặc dụng 1.355, 05 ha,  rừng sản xuất 1.155, 39 ha)  .
Ngoài ra còn diện tích 2.223 ha tràm do các cơ quan nhà nước và người dân tự bỏ vốn trồng trên đất nông nghiệp đưa tổng diện tích có rừng tràm trên địa bàn tỉnh là 4.733, 44 ha. Rừng tràm được phân bố trên 4 huyện: Phụng Hiệp,  Vị Thuỷ,  Long Mỹ và tx Vị Thanh,  diện tích rừng và đất lâm nghiệp được phân theo chủ quản lý như sau:
Khu bảo tồn thiên nhiên Lung Ngọc Hoàng 4.240, 26 ha   (có rừng là 1.785, 86 ha)  . Vườn tràm Vị Thuỷ 134, 04 ha   (có rừng là 95, 20 ha)  . Trại giam Kênh Năm - Bộ Công an 418, 83 ha   (có rừng là 242, 80 ha)  . Khu Lâm ngư - Công ty Cổ phần Mía đường 115, 20 ha   (có rừng là 73, 24 ha)  . Trồng tràm trên đất nông nghiệp 2.536, 34 ha   (do người dân tự trồng)  .

Sinh vật
Hệ thực vật của vùng đất ngập nước Hậu Giang rất đa dạng,  nhưng do đất đã được khai thác lâu đời để trồng lúa,  cây ăn trái hoặc định cư nên các loài thuộc hệ sinh thái nông nghiệp phát triển nhất. Hệ động vật ở Hậu Giang cũng rất phong phú và đa dạng,  hiện đã điều tra được 71 loài động vật cạn,  135 loài chim.
Nằm ở giữa ĐBSCL,  phần lớn diện tích tỉnh Hậu Giang trong quá khứ thuộc về vùng sinh thái đất ngập nước. Đây là vùng sinh thái có năng xuất sinh học,  đa dạng sinh học cao. Tuy nhiên,  do gia tăng nhanh dân số và quá trình đô thị hoá đã làm cho diện tích vùng đất ngập nước ngày càng bị thu hẹp nhanh chóng.